هوش مصنوعی، زیر فشار تنگۀ هرمز

چگونه صنعت هوش مصنوعی به عنوان صنعت پیشران اقتصاد آمریکا، زیر فشار ناشی از بسته شدن تنگه هرمز قرار گرفته است؟ با نگاهی دقیق‌تر به نمودار ارائه شده توسط اداره تحلیل اقتصادی ایالات متحده آمریکا (US BEA)، یک واگرایی بی‌سابقه در تاریخ واردات آمریکا دیده می‌شود:
واردات کالاهای مرتبط با هوش مصنوعی—از تراشه‌ها تا تجهیزات کامپیوتری و مخابراتی—در سال‌های اخیر با جهشی خیره‌کننده به رشد سالانه حدود ۸۰ درصد رسیده، در حالی‌که واردات سایر کالاها تا حدود ۲۵ درصد سقوط کرده است.
این اختلاف عظیم نشان می‌دهد که موتور اصلی اقتصاد آمریکا عملاً بر دوش زنجیره تأمین فناوری‌های مبتنی بر AI قرار گرفته است. اما همین نقطه قوت، اکنون یک نقطه ضعف راهبردی محسوب می‌شود؛ زیرا تولید و توسعه این فناوری‌ها به مواد فوق‌حیاتی مانند هلیوم وابسته‌اند، ماده‌ای که بخش قابل‌توجهی از آن تنها از قطر تأمین می‌شود و مسیر صادرات آن از تنگه هرمز می‌گذرد.
ادامه‌دار بودن اختلال در عبور از تنگه هرمز، یعنی ضربه مستقیم به قلب صنعتی که کل اقتصاد آمریکا بر آن سوار شده است.
تداوم کمبود هلیوم می‌تواند یکی از ویران‌کننده‌ترین شوک‌ها برای اقتصاد هوش مصنوعی آمریکا باشد. هلیوم در فرآیند تولید تراشه‌ها، خنک‌سازی سرورها و عملکرد دیتاسنترهای عظیم نقشی غیرقابل‌جایگزین دارد؛ بنابراین کاهش عرضه آن به معنی کند شدن تولید نیمه‌رساناها، افزایش چندبرابری هزینه ساخت دیتاسنترها، و ایجاد تأخیر جدی در توسعه مدل‌های هوش مصنوعی است.
این شوک می‌تواند به سرعت به افزایش هزینه خدمات ابری، توقف پروژه‌های توسعه‌ای و سقوط ارزش شرکت‌های پیشرو در AI منجر شود.
اگر بحران ادامه پیدا کند، نه‌تنها رشدی که آمریکا با آن اقتصاد خود را بازتعریف کرده، مختل می‌شود، بلکه ممکن است مسیر پیشرفت فناوری در این کشور برای نخستین‌بار در دهه‌های اخیر کاهش سرعت یا حتی عقب‌گرد را تجربه کند—شوک بزرگی که اثر آن می‌تواند هم‌سطح بحران نفت دهه ۷۰ باشد، اما این بار در ستون فقرات اقتصاد آینده آمریکا.